Strach to:
- racjonalna reakcja na zewnętrzne, obiektywie występujące zagrożenie, mogące skłonić jednostkę do ucieczki lub ataku w obronie własnej,
- podstawowy, automatycznie pojawiający się stan zaniepokojenia, w które skład wchodzi spostrzeżenie albo wniosek o zbliżającym się zagrożeniu, niebezpieczeństwie.
Lęk to:
- długotrwały, złożony stan emocjonalny, który pojawia się wtedy, gdy człowiek oczekuje, że jakaś przyszła sytuacja, zdarzenie albo okoliczność może się wiązać z dokuczliwym dla niego, niedającym się przewidzieć ani opanować zagrożeniem jego żywotnych interesów.
ZABURZENIA LĘKOWE I ICH RODZAJE
Szacuje się, że prawie 30% dorosłych osób miało w pewnym okresie swojego życia objawy zaburzeń lękowych. Z psychologicznego punktu widzenia wyróżnia się pięć głównych kategorii zaburzeń lękowych:
- Uogólnione zaburzenie lękowe – odczuwanie lęku lub niepokoju przez większość czasu w ciągu co najmniej 6 miesięcy w sytuacji braku jakiegokolwiek określonego zagrożenia (przesadne obawy o irracjonalnych podstawach).
- Zespół paniki tzw. lęk paniczny – zaburzenia lękowe w którym doświadczamy nieoczekiwanych, poważnych ataków paniki, rozpoczynających się uczuciem silnego niepokoju lub przerażenia (mogą trwać tylko minuty).
- Fobia – pojawia się wtedy, gdy doświadczamy uporczywego i irracjonalnego strachu przed specyficznym obiektem, czynnością, sytuacją, strachu nadmiernego i nieadekwatnego do rzeczywistego zagrożenia (społeczna lub specyficzna).
- Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
- Obsesje to natarczywe myśli, obrazy lub impulsy, które powtarzają się lub trwają pomimo podejmowanych wysiłków ich stłumienia.
- Kompulsywne zachowania to powtarzające się czynności wykonywane w sposób zrytualizowany, według pewnych reguł, w reakcji na jakaś obsesję np. ciągłe mycie rąk, ciągłe poprawianie włosów, układanie rzeczy na biurku, poprawianie obrazów na ścianie itp.
OBJAWY LĘKU
Podczas odczuwania silnego lęku, oddziałuje on na Ciebie fizycznie, emocjonalnie, behawioralnie i poznawczo. Nie zawsze jesteś tego świadomy podczas odczuwania lęku, ale będąc w nim myślisz, odczuwasz i zachowujesz się inaczej niż wtedy, gdy go nie przeżywasz.
Powszechnie występujące następstwa lęku:
Objawy fizyczne:
- przyspieszone bicie serca, palpitacje
- krótki i szybki oddech
- ból lub ucisk w klatce piersiowej
- uczucie dławienia się
- zawroty głowy, oszołomienie
- pocenie się, uderzanie gorąca, dreszcze
- nudności, rozstrój żołądka, biegunka
- drżenie, trzęsienie się
- mrowienie lub drętwienie w rękach i nogach
- słabość, chwiejność
- napięcie, sztywność mięśni
- suchość w ustach
Objawy poznawcze:
- strach przed utratą panowania nad sobą
- strach przed uszkodzeniem ciała lub śmiercią
- strach przed “szaleństwem”
- strach przed negatywną oceną przez innych ludzi
- budzące strach myśli, obrazy, wspomnienia
- poczucie nierzeczywistości lub wyobcowania
- słaba koncentracja, zamęt w głowie, rozpraszanie się
- zawężenie pola uwagi, nadmierna czujność w obawie przed zagrożeniem
- słaba pamięć
- trudności w rozumowaniu, utrata obiektywizmu
Objawy behawioralne:
- unikanie sygnałów lub sytuacji zagrożenia
- ucieczka
- dążenie do bezpieczeństwa, poszukiwanie wsparcia
- niepokój, pobudzenie
- hiperwentylacja
- bezruch
- trudności w mówieniu
Objawy emocjonalne:
- zdenerwowanie, napięcie, pobudzenie
- przestrach
- poirytowanie, zdenerwowanie, rozstrzęsienie
- niecierpliwość, frustracja.
Długotrwałe odczuwanie strachu bardzo mocno wpływa na nasze odczucia, postrzeganie rzeczywistości, przekonania (szczególnie te o na samych, świecie i przyszłości). Takie zmiany postrzegania w naszej psychice wpływają destrukcyjnie na cała naszą osobowość i doświadczamy zaburzeń osobowości.
PRZED CZYM ODCZUWAMY STRACH, CZEGO SIĘ LĘKAMY
Odczuwać można STRACH przed:
- porażką – hamuje pewność siebie,
- dezaprobatą – powoduje wycofanie, ostrożność lub wzrost adrenaliny,
- utratą miłości – rozpala zazdrość, zaborczość lub nadopiekuńczość.
Co z pewnością potęguje strach i lęk:
Zalew negatywnych informacji (pandemia, wojna, kryzys) powoduje, że doświadczamy nawracających się negatywnych myśli, które pogłębiają strach i lęk.
- sztucznie wykreowany świat w Social Mediach.
KIEDY NALEŻY SIĘ TYM ZAGADNIENIEM ZAINTERESOWAĆ?
Jeśli na któreś z poniższych pytań odpowiedziałeś/aś TAK, to przyjrzyj się temu zagadnieniu nieco szerzej.
Czy zdarzyło Ci się kiedyś bardzo martwić?
Odczuwałeś/aś kiedyś przygnębienie, lęk, nie wiedząc dlaczego?
A może kiedyś zacząłeś/aś się bać czegoś, mając jednocześnie racjonalne przekonanie, że nic Ci nie grozi.
A sięgałeś/aś po używki by uciec od problemu?
Jeśli chcesz poznać więcej informacji o:
- zaburzeniach lękowych,
- funkcjonowaniu mózgu i roli jaką pełni w odczuwaniu strachu i lęku,
- strachu jako poziomie świadomości,
- technikach poznawania i radzenia sobie ze strachem,
POWODZENIA
Ania Nitkiewicz-Jankowska
