Pandemia to słowo pochodzące z języka greckiego (pan – „wszyscy”, demos – „lud, ludzie”), z definicji oznaczające epidemię jakiejś choroby występującą w skali światowej, na różnych kontynentach, w wielu krajach. Najczęściej chodzi o choroby zakaźne, które łatwo rozprzestrzeniają się między ludźmi. Znamy wszyscy z historii takie pandemie jak: pandemia grypy “hiszpanki” w latach 1918–1920, : grypy azjatyckiej i grypy Hong-Kong, „świńska grypa”, w latach 2009–2010 i obecnie „pandemia koronawirusa”, czyli choroby Covid-19 (z ang. Coronavirus Disease 2019).
Pojawiające się zaburzenia emocjonalne w związku z pandemią
Pandemia COVID-19 nie tylko rzuca wyzwanie naszemu zdrowiu fizycznemu, ale także stawia przed nami ogromne wyzwania związane ze zdrowiem psychicznym. W celu skutecznej interwencji zarówno krótko-, jak i długoterminowej, niezbędne jest precyzyjne zrozumienie wpływu pandemii na stan psychiczny populacji oraz odpowiednie dostosowanie strategii interwencyjnych w obszarach organizacyjnym, informacyjnym i medycznym.
Niepokojące grupy objawów
PANDEMICZNE OSTRE ZABURZENIE STRESOWE stanowi reakcję na pandemię, w której jednostka doświadcza nagłego stresora o niewyobrażalnych konsekwencjach lub lawinę zdarzeń prowadzących do destrukcji, z której nie ma ucieczki ani obrony. Kryteria diagnostyczne znacznie pokrywają się z tymi dla OSTREGO ZABURZENIA STRESOWEGO, co pozwala na scharakteryzowanie grupy narażonej na traumę wynikającą z pandemii. Obraz kliniczny obejmuje przedłużoną reakcję lękową i trudności w oderwaniu się od traumy. Osoby dotknięte doświadczają niepokoju, bezradności, a w skrajnych przypadkach paniki i rozpaczy. Objawy obejmują natrętne myśli, zaburzenia nastroju, dysocjację, unikanie oraz nadmierne pobudzenie.
Badania nad Zespołem Stresu Pourazowego (PTSD) sugerują, że aż 20% populacji może doświadczyć długotrwałych skutków traumatycznych związanych z pandemią. W kontekście tych wyzwań i potrzeb, niezwykle istotne jest również uwzględnienie różnorodności sytuacji życiowych i społecznych, w których znajdują się różne grupy osób. Zarówno samotni seniorzy, osoby bezdomne, dzieci i młodzież, jak i pracownicy służb zdrowia czy służb publicznych, wymagają specjalnego wsparcia i uwagi.
Zespół Stresu Pourazowego (PTSD) może pojawić się u osób, które doświadczyły traumatycznych wydarzeń związanych z pandemią. Objawy PTSD mogą obejmować nawracające wspomnienia traumatycznych wydarzeń, koszmary senne, hiperaktywność, unikanie myśli lub sytuacji związanych z traumą oraz wzmożoną pobudliwość.
- Objawy: Powtarzające się koszmary senne, natrętne myśli o traumatycznych wydarzeniach, hiperaktywność, unikanie miejsc lub sytuacji przypominających o traumatycznym doświadczeniu, trudności z zasypianiem, nadmierna reaktywność na bodźce.
- Sposoby radzenia sobie: Terapia poznawczo-behawioralna, terapia traumatyczna, wsparcie społeczne, aktywność fizyczna.
Zaburzenia lękowe, takie jak zaburzenie lękowe uogólnione (GAD) czy fobia społeczna, mogą wzrosnąć w wyniku doświadczeń związanych z pandemią. Objawy takie jak nadmierny lęk, napięcie, trudności w koncentracji, drażliwość oraz unikanie sytuacji społecznych mogą wskazywać na obecność zaburzeń lękowych.
- Objawy: Nadmierny niepokój lub obawa, nadmierne napięcie mięśniowe, problemy z koncentracją, drażliwość, trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu.
Depresja jest powszechnym problemem zdrowia psychicznego, który może nasilić się po pandemii. Objawy depresji mogą obejmować uczucie smutku, apatii, utratę zainteresowań, problemy ze snem, zmiany w apetycie, uczucie bezwartościowości oraz myśli samobójcze.
- Objawy: Niski nastrój przez większość dnia, utrata zainteresowania i przyjemności, zmiany w apetycie lub wadze, zaburzenia snu, uczucie bezwartościowości lub nadmierna poczucie winy, myśli samobójcze.
Zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne (OCD) mogą również wzrosnąć w wyniku stresu związanego z pandemią. Osoby dotknięte OCD mogą doświadczać natrętnych myśli lub obaw (obsesji), które prowadzą do powtarzających się zachowań lub rytuałów (kompulsji), mających na celu zmniejszenie lęku.
- Objawy: Natrętne myśli lub obrazy, które są niepożądane i trudne do kontrolowania, działania kompulsywne, takie jak powtarzające się rytuały czy czynności kontrolne.
Zaburzenia związane z utratą (Trauma i Żałoba)
- Objawy: Przygnębienie, uczucie pustki, nieakceptacja utraty, problemy z koncentracją.
Zaburzenia adaptacyjne:
- Objawy: Trudności w dostosowaniu się do zmiany sytuacji życiowej, doświadczanie silnego stresu lub niepokoju w związku z trudnościami adaptacyjnymi.
Zaburzenia snu:
- Objawy: Trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, koszmary senne, nieodświeżający sen.
Ważne jest, aby zdawać sobie sprawę z możliwości wystąpienia różnych rodzajów zaburzeń psychicznych po pandemii i monitorować swoje zdrowie psychiczne oraz bliskich. W przypadku pojawienia się jakichkolwiek niepokojących objawów, należy skonsultować się z lekarzem lub specjalistą ds. zdrowia psychicznego, który może pomóc w diagnozie i leczeniu ewentualnych zaburzeń. Zapewnienie wsparcia psychologicznego i terapeutycznego osobom dotkniętym skutkami pandemii jest kluczowe dla ich zdrowia i dobrostanu psychicznego.
Pandemia COVID-19 nie tylko stanowi wyzwanie dla zdrowia fizycznego, ale również może prowadzić do różnorodnych zaburzeń psychicznych u osób dotkniętych jej skutkami. Poniżej przedstawiamy kilka najczęstszych rodzajów zaburzeń, ich objawy oraz sugerowane sposoby radzenia sobie z nimi.
Rozpoznanie:
- Występowanie objawów przez co najmniej miesiąc po zakończeniu traumatycznego wydarzenia.
Sposoby radzenia sobie z zaburzeniami emocjonalnymi:
- Wyszukanie wsparcia: rozmowa z bliskimi, przyjacielami lub terapeutą może pomóc w radzeniu sobie z trudnościami emocjonalnymi.
- Zachowanie zdrowego trybu życia: regularna aktywność fizyczna, zdrowa dieta i odpowiedni sen mogą poprawić nastrój i ogólne samopoczucie.
- Praktyki relaksacyjne: Medytacja, joga, czy techniki oddechowe, praktyki mindfulness, mogą pomóc w redukcji stresu i lęku.
- Utrzymywanie rutyny: stworzenie stabilnego harmonogramu dnia może pomóc w poczuciu kontroli i redukcji niepokoju.
- Poszukiwanie pomocy profesjonalnej: Jeśli objawy zaburzeń psychicznych są trudne do zarządzania samodzielnie, warto skonsultować się z lekarzem lub terapeutą, który może zalecić odpowiednie leczenie lub terapię.
W Klinie Emocji, którą prowadzimy, pracujemy z takimi objawami – zapraszamy do kontaktu.
Wszystkiego dobrego
Ania Nitkiewicz-Jankowska i Grzegorz Zięba
